ఎందరో మహానుభావులు, అందరికీ వందనములు. తెలుగుదేశాన జన్మించిన మాణిక్యాల్లాంటి వ్యక్తులు, వారి చిత్రాలతో కూడిన వివరాలు మరెన్నో మీ ముందుకు తీసుకుని రావాలి అన్న చిన్ని ప్రయత్నమిది. మన వారసత్వ, చారిత్రక సంపదను కాపాడుకుని రాబోయే తరాలకు అందించటానికి మేము చేస్తున్న ఈ చిన్న ప్రయత్నానికి అందరూ సహకరించ ప్రార్ధన.

ఆంధ్రదేశం చాలా కాలం రాజాశ్రయాన మూడుపూవులు ఆరుకాయలుగా వర్ధిల్లింది. ఆంధ్ర సంస్థానాలు - సాహిత్యపోషణ అనే రచనలో ఆచార్య తూమాటి దొణప్పగారేమంటారంటే - "జమీందారీ వ్యవస్థ గర్హింపదగిందే అయినా, ఆయా జమీందారులు ఉన్నత సంప్రదాయాలను పోషిస్తూ - సాహిత్య సంస్కృతులకు పరిరక్షకులుగా చేసిన సేవ మాత్రం విస్మరింపరానిది." అలాటి సంస్థానాధీశుల వివరాలు, చిత్రాలను తెలియనివారికి పరిచయం చేయటం ఈ భాగం యొక్క ఉద్దేశం.

1918లో శ్రీ రాం వీరబ్రహ్మం గారిచేత రచింపబడి వివిధ సంస్థానాధీశుల చరిత్రతో కూడిన "నానా రాజన్య చరిత్రము" పుస్తకం వివరాలు తెలియచేసిన వాడపల్లి శేషతల్పసాయి గారికి కృతజ్ఞతలు.

ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు శ్రీ చల్లా కృష్ణమూర్తి గారి కుమార్తె డాక్టర్ చల్లా విజయలక్ష్మిగారు తన పరిశోధక గ్రంథం "ఆంధ్రదేశ సంస్థానాలు - సంగీత వాజ్మయం" లో ఆయా సంస్థానాల సంగీతపోషణ గురించి విస్తృతంగా వివరిస్తారు. అడగగానే ఆ పుస్తకాన్ని ఇక్కడ ప్రచురించుకోడానికి అనుమతి ఇచ్చినందుకు వారికి సహస్ర కృతజ్ఞతలు. ఈ పుస్తకంపై సర్వ హక్కులు వారికే చెందుతాయనీ, ఎవరైనా వాడుకోదలిస్తే ముందుగా వారి అనుమతి తీసుకోవాలని తెలియచేసుకుంటున్నాను.

ఇటువంటి అరుదైన ఇతర సంస్థానాధీశుల వివరాలు, చిత్రాలు తమదగ్గర ఉన్నవారు, వాటిని దయచేసి మాకు పంపగలరు. ఆ ఫోటోలను కూడ మా వెబ్ సైటులో ఉంచగలము.

భవదీయుడు
మాగంటి వంశీ మోహన్

చల్లపల్లి

అమరచింత

అమరావతి

ఆండ్ర

తిరుపాచూరు

మంత్రిప్రెగడ

గురజ

ఆత్మకూరు

మందస

విసన్నపేట

వల్లూరు

కపిలేశ్వరపురము

కార్వేటినగరము

కాళహస్తి

కురుపాము

కోలంక-వీరవరము

గద్వాల

గూటాల

గొడే

జటప్రోలు

తెట్టు

దోమకొండ

నరసరావుపేట

నూజివీడు

పాచిపెంట

పానుగల్లు

పాపన్నపేట

పాలకొండ

పాల్వంచ

పిఠాపురము

పుంగనూరు

పెద్దాపురము

పోలవరము

బనగానపల్లి

బొబ్బిలి

బోరవెల్లి

మాడుగుల

ముక్త్యాల

ముత్యాలపాటి

మునగాల

మేరంగి

రాచూరు-రేపల్లె

లక్కవరము

వనపర్తి

ఉర్లాము-దేవాది

విజయనగరము

వేంకటగిరి

సంగమవలస

సాలూరు

సురపురము

ఆనెగొంది

ఉండ్రాజవరము